|
Anasayfa
|
'Dersim 38'in 'kıyım' belgesi
27/04/2010
-Radikal
İSMAİL SAYMAZ
1938 harekâtında
ailesini kaybeden Ali Akgün'e sürgün sonrası Tunceli Valiliği'nce
verilen 'Aile üyelerinin imha
edildiği...' yazılı zabıt, bugün ilk Dersim davasının resmi dayanağı
oldu
İSTANBUL - “...Hüseyin Altıntaş’ın nüfus hane kayıtlarında adı yazan
Hüseyin karısı Humar ve Hüseyin evlatları Humar’dan doğma Elif, Mehmet,
Hadice, Ahmedi, Suzan, Alicemal, Hetip, Emine’nin 1938 harekâtında imha
edildiği ve aile reisi Hüseyin Altıntaş’ın da 952 yılında öldüğü,
haneden yalnız Ali Akgün’ün sağ kaldığı...”
Tunceli Valiliği, 27 Ağustos 1955’te toplandığında, ‘haneden sağ kalan’
Ali Akgün’ün, sürgün olduğu Kütahya’dan Tunceli’ye dönüşünü bu zabıtla
karara bağlamıştı. Ancak o gün geri dönüş için yazılan bu ifadeler,
bugün ‘Dersim Katliamı’nın ilk resmi itiraflarından biri oldu. Ali
Akgün, bu zaptı kanıt gösterip 10 yakınını yitirdiği kıyımı 72 yıl sonra
yargıya taşıdı. Dönemin jandarma erleri ve yetkilileri hakkında
‘insanlık karşı suç işlendiği’ iddiasıyla suç duyurusu yaptı.
Tunceli’de yaşayan emekli memur Hüseyin Aygün, geçen 22 Nisan’da avukatı
Hüseyin Aygün aracılığıyla Nazimiye Savcılığı’na suç duyurusunda
bulundu. Bu dilekçenin şüpheliler hanesinde, ‘Dersim Harekâtı’na katılan
jandarma birlikleri ve yetkilileri’ yazıyor. ‘Suç’ hanesinde ise ‘Plan
dahilinde siyasi, felsefi veya dini saiklerle bir toplumsal grubun
tamamen veya kısmen yok edilmesi amacıyla 10 kadın ve çocuğun
öldürülmesi’ ifadesi bulunuyor. Hüseyin Akgün, kendi iddiasıyla, ‘Dersim
38’de yitirdiği 10 akrabasının hesabını tam 72 yıl sonra soruyor.
Zeynel Çavuş’un hikâyesi
72 yıl önce ne mi oldu?
Nazımiyeli Nahiye Müdürü Zeynel Çavuş’un ailesi, iddiaya göre, jandarma
birliklerince Çamurek Köyü Avlosen Deresi’nde kurşuna dizildi. Zeynel
Çavuş ile birlikte öldürülenler arasında 36 yaşındaki gelini Humar ve
Humar’ın çocukları olan; 20 yaşındaki Elif, 14 yaşındaki Mehmet, 11
yaşındaki Hadice, altı yaşındaki Ahmedi, beş yaşındaki ikizler Suzan ile
Alicemal, üç yaşındaki Hetip ve iki yaşındaki Emine vardı.
Zeynel Çavuş’un oğlu ve Humar’ın eşi olan Hüseyin ile kardeşi Ali ise
dağlara kaçtı. Kıyımdan sonra Kütahya’nın Altuntaş köyünde zorunlu
iskâna tabi tutuldular. Bu karar 1947’de kalktı. Bakanlar Kurulu
kararıyla memleketlerine döndüler. Ağabey Hüseyin 1952 yılında öldü.
Geriye sadece Ali Akgün kaldı. Akgün’le ilgili kesin karar, 27 Ağustos
1955’te, Tunceli Valiliği’ndeki o toplantıda çıktı. Toplantıya vali
yardımcısı, defterdar vekili, ziraat müdürü, tapu sicil muhafızı, toprak
ve iskan müdürü katılmıştı. Alınan karar, kıyımın belgesi
niteliğindeydi:
“...Hüseyin Altıntaş’ın nüfus hane kayıtlarında adı yazan Hüseyin karısı
Humar ve Hüseyin evlatları Humar’dan doğma Elif, Mehmet, Hadice, Ahmedi,
Suzan, Alicemal, Hetip, Emine’nin 1938 harekatında imha edildiği ve aile
reisi Hüseyin Altıntaş’ın da 952 yılında öldüğü, haneden yalnız Ali
Akgün’ün sağ kaldığı...”
İddia: İnsanlığa karşı suç
Ali Akgün’ün oğlu Hüseyin Akgün, şimdi bu zabıt tutanağını suç
duyurusuna ekleyip geçen 22 Nisan’da Nazımiye Savcılığı’nda şikâyetçi
oldu. Bu aynı zamanda ‘Dersim 38’ ile ilgili açılan ilk dava anlamına
geliyor. Avukatı Hüseyin Aygün, ‘Dersim 38’in ‘insanlığa karşı işlenen
suçlar’ kategorisine girdiğini, dolayısıyla zamanaşımının bu davada
işlemeyeceğini söylüyor. Avukat Hüseyin Aygün, davanın ‘Dersim 38’ ile
yüzleşebilmek için iyi bir fırsat olduğunu da düşünüyor:
“Dersim dosyası hukukçularca yürütülebilir. Buna uluslararası hukuk ve
soykırımla ilgili sözleşme fırsat veriyor. Türkiye’de geçmişteki acı
olayları hatırlama dalgası var. Dilerim, bu dosya bu yüzleşmeye hizmet
eder.”
Ölüm tarihi: 0/0/1938
‘Dersim Katliamı’yla ilgili ikinci suç duyurusu dilekçesi de yine avukat
Hüseyin Aygün tarafından 86 yaşındaki müvekkili Efo Bozkurt adına bugün
Hozat Cumhuriyet Savcılığı’na veriliyor. Dilekçede yer verilen iddiaya
göre Bozkurt Ailesi, ‘Dersim 38’i Hozat’ın Çaytaşı köyünde karşılamıştı.
Kıyımda Efo Bozkurt’un Kurtuluş Savaşı gazisi olan 43 yaşındaki babası
Keko, annesi Kuhari, ablaları 16 yaşındaki Havi, 12 yaşındaki Eyti, altı
yaşındaki Besi, erkek kardeşleri dört yaşındaki Mehmet, iki yaşındaki
Niyazi jandarmalarca kurşuna dizildi. Efo Bozkurt, kıyımdan kaçarak ve
yaralı halde kurtuldu. Bozkurt’un üç kardeşinin ve Altıntaş Ailesi’nin
altı çocuğunun ölüm tarihi olarak, nüfus kütüklerinde, ‘0/0/1938’
yazıyor
|
|
|
|
|
