Ana sayfa                                                                                  Dersim soykırımının mimarları: ÜÇ PAŞA VE BİR KOMİTACI
Mustafa Kemal Paşa(Atatürk)1881-1938. Cumhuriyet Halk Partisi ve Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu ve cumhurreisi. Kendisi aynı zamanda ''Ebedi Şef'' olarak adlandırılır. Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren ölünceye kadar geçen süre içinde ülke yönetiminde en yetkili kişiydi. ''...mesuliyeti üzerime alıyorum,vuracağız Dersim'i'' sözleri soykırımın başlaması için verilen bir emirdi. Mustafa Kemal dönemi aynı zamanda batı taklitçiliğinin en üst düzeyde olduğu dönemdir.  

Fevzi Çakmak Paşa Dönemin Erkan-ı Harbiye Reisi (Genel Kurmay Başkanı)dır.Dersim'e askeri hareket düzenlenmesi fikrine karşı çıkanlara verdiği cevap şudur: ''Dersim'li okşanmakla kazanılmaz''

  

Celal Bayar Dönemin Başbakanı olan Bayar, uzun yıllar sonra kaleme aldığı   anılarında şöyle diyecekti ''Atatürk vuracağız dersim'i dedi ve Dersim'i vurduk. Celal Bayar, 50'li yıllarda cumhurreisliği döneminde hiristiyan azınlığın mal ve mülklerinin yağmalandığı ''6-7 eylül'' olaylarının sorumlusu olarak da bilinir. Eski bir komitacı olmasıyla övünüyordu.

   İsmet Paşa(İnönü) ''Milli Şef olarak adlandırılır.Halk arasında ''sağır ismet'' olarak da bilinen inönü uzun yıllar başbakanlık ve Atatürk'ün ölümünden sonra ise cumhurreisliği yaptı. Dersim soykırım sürecine  giden yolları aktiv tarzda döşeyenlerden birisi olarak bilinir. Başbakanlığı döneminde sınırlı bir şekilde düzenlene askeri hareket Bayar döneminde genişliyerek devam etti. Soykırım sürecinin başarıyla(!) tamamlanmasının ardından büyük bir zafer kazanmış kumandan edasıyla şöyle dedi:  ''Dersim'i her türlü askeri hareketlerle temizledik’’ .    

...ve diğer aktörler: Bir pilot , bir infaz memuru ve askeri ve siyasi bürokratlar

''Babasının manevi kızı''                    Sabiha Gökçen (Pilot) M.Kemal'in manevi kızı, Dersim'i bombalamakla görevlendirilen Sabiha, Türkiye'nin ilk  kadın savaş pilotudur. Yıllar sonra bir gazeteciyle yaptığı röportajda Dersim ile ilgili bir soruya şu cevabı verdi:

''Bombamın hedefleri benim gözümde insan değildir. Müteharrik bir takım hedeflerdir. Amirlerim bombayı atmakta vatani bir lüzum gördükten sonra bende askerce itaatten ve verilen vazifeyi tesirli ve iyi bir surette yapmaktan başka bir düşünce olmaz.“

  

İhsan  Sabri Çağlayangil (İnfaz memuru) Dönemin Malatya emniyet  müdürü,İhsan  Sabri Çağlayangil aynı zamanda Seyit Rıza'nın idamında infaz memuru olarak görevlendirilmişti. Yıllar sonra kendisiyle yapılan röportajda o durumu şöyle özetledi:

''Mağaralara iltica etmişlerdi. Ordu zehirli gaz kullandı.  Bunları fare gibi zehirledi. Yediden yetmişe o Dersim Kürtlerini kestiler. Kanlı bir hareket oldu. Dersim davası da bitti''

 

   Korgeneral Abdullah Alpdoğan  paşa,Dersim halkına karşı sürdürülen askeri hareketin komutanıdır.  Soykırım sona erdikten sonra Dersim'in birçok cadde ve sokaklarına onun ismi verildi.  Acımasızlığı ile tanınan Korgeneral Alpdoğan, Karadeniz ve Ege bölgelerinde rumların ''kökünü kazıma'' hareketinin mimarlarından olan Sakallı Nurettin paşanın akrabasıdır.  

Dersim'e yönelik kökten temizlik hareketine aktiv katılan diğer aktörler:

İsmail Hakkı Tekçe (Dersim'e gönderilen birliklerin arasında yeralan Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı komutanı). Genelkurmay  Asbaşkanı Orgeneral Asım Gündüz,  Tuğgeneral Kemal Ergüden(17. Tümen Komutanı), Albay Şemsettin (62. Alay Komutanı),Yarbay Cevdet (Jandarma Alay Komutanı), 3. Ordu Müfettişi Orgeneral Kazım Orbay, 7. Kolordu Komutanı Korgeneral Galip Deniz